Paragraf 42. Organy izolacji. - Latyushin, Lamekhova (klasa 7).

Choroby

1. Wskazujemy procesy za pomocą strzałek.

2. Podajemy definicję pojęć.
Nerka jest sparowanym organem w kształcie fasoli, który reguluje stałość składu chemicznego organizmu poprzez funkcję tworzenia moczu.
Mocz jest produktem ubocznym zwierząt i ludzi wydalanych przez nerki.
Moczniki - wydrążony organ rurowy, który łączy nerkę z pęcherzem (u większości ssaków) lub kloaki (u ptaków, gadów i płazów).
Pęcherz jest pustym, mięśniowym organem układu wydalniczego zwierząt kręgowych i człowieka; służy do gromadzenia moczu wypływającego z nerek i jego okresowej eliminacji przez cewkę moczową.

3. Wstaw brakujące terminy.
Nerki składają się z licznych kanalików nerkowych przenikniętych gęstą siecią naczyń włosowatych. W nich płynne produkty odpadowe z krwi przepływają do kanalików nerkowych. Z każdej nerki wychodzi jeden moczowód, który otwiera się do pęcherza. Otwiera się ze specjalnym otworem na zewnątrz.

4. Wyjaśnimy specyfikę pracy organów wydających.
Ptaki nie mają pęcherza.

5. Wypełnij tabelę.

Narządy: nerki, nerki, moczowód, moczowody, pęcherz, cloaca.

6. Wyjaśnijmy kolor nerek u kręgowców.
Pąki kręgowców mają warstwę korową przenikniętą przez naczynia krwionośne. Nerki filtrują krew, więc sieć naczyń włosowatych idących do i z nerek jest gęsta.

7. Napisz odpowiedź na temat ewolucji systemu wydalniczego.
W jednokomórkowych zwierzętach i jamach jelitowych procesy wydalania toksycznych produktów metabolicznych są przeprowadzane przez ich dyfuzję z komórek do środowiska zewnątrzkomórkowego. W płazińcach pojawia się system kanalików - protonephridia. Robaki obrączkowane mają bardziej skomplikowane kanaliki (metanefridia). W stawonogach narządami wydalania są zmodyfikowane metanefridia, naczynia malpighia lub wyspecjalizowane gruczoły. Ewolucja układu wydalniczego akordów wyraża się w przejściu od nefrydu niższych akordów do specjalnych organów, nerek. W rybach płazy są parami pączków, u gadów, ptaków i ssaków, pąków miednicy. Wyspecjalizowane narządy zapewniają wydalanie niebezpiecznych i toksycznych substancji powstających w procesie aktywności życiowej.

Zestawienia na temat „Ewolucja układów narządowych”

Pracuję nad programem V.V. Pszczelarz. W kursie „Zwierzęta” pojawił się, moim zdaniem, bardzo ciekawy, ale także bardzo trudny dla uczniów rozdział „Ewolucja różnych systemów”. O.A. Pepeliaeva i I.V. Suntsova w swoim podręczniku „Rozwój Pourochnye w biologii. Klasy 7–8 ”proponują dzieciom, aby same wypełniły stoły. Myślę też, że o wiele łatwiej jest usystematyzować i zapamiętać ten materiał za pomocą tabel. Ale uczniom trudno jest dokładnie i poprawnie wypełnić taki stół samodzielnie. Czasami chłopaki i ja robimy to razem, a czasami podaję uczniom gotowe stoły i czytamy ten materiał podczas czytania podręcznika.

Artykuł został opublikowany przy wsparciu firmy „Castour”. Paszport Federacji Rosyjskiej, legalna rejestracja czasowa w Moskwie i regionie moskiewskim, paszport - pomoc przy rejestracji. Pilna rejestracja paszportu międzynarodowego, wymiana, paszport międzynarodowy starej próbki, biometryczny, dla dzieci, dla Krymów, dla mieszkańców regionów. Wypełnianie formularzy, niezbędne dokumenty, kalkulator wizowy. Możesz dowiedzieć się więcej na stronie, która znajduje się pod adresem: http://castour.ru/.

Tabela „Ewolucja narządów wydalania”

Przedstawiciele

Cechy systemu wydalniczego

Fizjologia układu narządów wydalniczych

Wybór fizjologii

Izolacja - zestaw procesów fizjologicznych mających na celu usunięcie z organizmu końcowych produktów przemiany materii (ćwiczenia nerek, gruczołów potowych, płuc, przewodu pokarmowego itp.).

Wydalanie (wydalanie) to proces uwalniania organizmu z produktów końcowych metabolizmu, nadmiaru wody, minerałów (makro- i mikroelementów), składników odżywczych, substancji obcych i toksycznych oraz ciepła. Izolacja występuje w ciele stale, co zapewnia utrzymanie optymalnego składu i właściwości fizykochemicznych środowiska wewnętrznego, a przede wszystkim krwi.

Końcowymi produktami metabolizmu (metabolizmu) są dwutlenek węgla, woda, substancje zawierające azot (amoniak, mocznik, kreatynina, kwas moczowy). Dwutlenek węgla i woda powstają podczas utleniania węglowodanów, tłuszczów i białek i są uwalniane z organizmu głównie w postaci wolnej. Niewielka część dwutlenku węgla jest emitowana w postaci wodorowęglanów. Produkty przemiany materii zawierające azot powstają podczas rozpadu białek i kwasów nukleinowych. Amoniak powstaje podczas utleniania białek i jest usuwany z organizmu głównie w postaci mocznika (25-35 g / dzień) po odpowiednich przemianach w wątrobie i solach amonowych (0,3-1,2 g / dzień). W mięśniach podczas rozkładu fosforanu kreatyny powstaje kreatyna, która po odwodnieniu przekształca się w kreatyninę (do 1,5 g / dzień) iw tej postaci jest usuwana z organizmu. Wraz z rozkładem kwasów nukleinowych powstaje kwas moczowy.

W procesie utleniania składników odżywczych zawsze uwalniane jest ciepło, którego nadmiar musi zostać usunięty z miejsca jego powstawania w ciele. Substancje te powstałe w wyniku procesów metabolicznych muszą być stale usuwane z organizmu, a nadmiar ciepła rozpraszany w środowisku zewnętrznym.

Ludzkie narządy wydalnicze

Proces wydalania jest ważny dla homeostazy, zapewnia uwalnianie organizmu z końcowych produktów przemiany materii, których nie można już używać, substancji obcych i toksycznych, a także nadmiaru wody, soli i związków organicznych z pożywienia lub metabolizmu. Głównym zadaniem narządów wydalania jest utrzymanie stałości składu i objętości wewnętrznego płynu ustrojowego, zwłaszcza krwi.

  • nerki - usuwanie nadmiaru wody, substancji nieorganicznych i organicznych, produktów końcowych przemiany materii;
  • płuca - usuwać dwutlenek węgla, wodę, niektóre substancje lotne, takie jak eter i opary chloroformu podczas znieczulenia, opary alkoholu po zatruciu;
  • gruczoły ślinowe i żołądkowe - wydzielają metale ciężkie, szereg leków (morfinę, chininę) i obce związki organiczne;
  • trzustka i gruczoły jelitowe - wydalają metale ciężkie, substancje lecznicze;
  • skóra (gruczoły potowe) - wydzielają wodę, sole, niektóre substancje organiczne, w szczególności mocznik, a podczas ciężkiej pracy - kwas mlekowy.

Ogólna charakterystyka systemu alokacji

System wydalania to zbiór narządów (nerek, płuc, skóry, przewodu pokarmowego) i mechanizmów regulacyjnych, których funkcją jest wydalanie różnych substancji i rozpraszanie nadmiaru ciepła z organizmu do środowiska.

Każdy z narządów układu wydalniczego odgrywa wiodącą rolę w usuwaniu niektórych wydalanych substancji i rozpraszaniu ciepła. Jednak skuteczność systemu alokacji osiąga się dzięki ich współpracy, którą zapewniają złożone mechanizmy regulacyjne. Jednocześnie zmianie stanu funkcjonalnego jednego z narządów wydalniczych (z powodu jego uszkodzenia, choroby, wyczerpania rezerw) towarzyszy zmiana funkcji wydalniczej innych w integralnym systemie wydalania organizmu. Na przykład, przy nadmiernym usuwaniu wody przez skórę przy wzmożonym poceniu się w warunkach wysokiej temperatury zewnętrznej (latem lub podczas pracy w gorących warsztatach produkcyjnych), produkcja moczu przez nerki zmniejsza się, a jego wydalanie zmniejsza diurezę. Wraz ze spadkiem wydalania związków azotowych w moczu (z chorobą nerek), ich usuwanie przez płuca, skórę i przewód pokarmowy wzrasta. Jest to przyczyną „mocznicowego” oddechu z ust u pacjentów z ciężkimi postaciami ostrej lub przewlekłej niewydolności nerek.

Nerki odgrywają wiodącą rolę w wydalaniu substancji zawierających azot, wody (w normalnych warunkach, ponad połowie objętości z codziennego wydalania), nadmiaru większości substancji mineralnych (sodu, potasu, fosforanów itp.), Nadmiaru składników odżywczych i substancji obcych.

Płuca zapewniają usunięcie ponad 90% dwutlenku węgla powstającego w organizmie, pary wodnej, niektórych substancji lotnych uwięzionych lub uformowanych w organizmie (alkohol, eter, chloroform, gazy w transporcie samochodowym i przedsiębiorstwach przemysłowych, aceton, mocznik, produkty degradacji środków powierzchniowo czynnych). Z naruszeniem funkcji nerek zwiększa się wydalanie mocznika z wydzieliną gruczołów dróg oddechowych, których rozkład prowadzi do powstawania amoniaku, co powoduje pojawienie się specyficznego zapachu z ust.

Gruczoły przewodu pokarmowego (w tym gruczoły ślinowe) odgrywają wiodącą rolę w wydzielaniu nadmiaru wapnia, bilirubiny, kwasów żółciowych, cholesterolu i jego pochodnych. Mogą uwalniać sole metali ciężkich, substancje lecznicze (morfina, chinina, salicylany), obce związki organiczne (na przykład barwniki), niewielka ilość wody (100-200 ml), mocznik i kwas moczowy. Ich wydalanie zwiększa się, gdy organizm ładuje nadmiar różnych substancji, a także choroby nerek. To znacznie zwiększa wydalanie produktów metabolizmu białek z tajemnicami gruczołów trawiennych.

Skóra ma ogromne znaczenie w procesie uwalniania ciepła przez organizm do środowiska. W skórze znajdują się specjalne narządy wydalnicze - pot i gruczoły łojowe. Gruczoły potowe odgrywają ważną rolę w przydziale wody, zwłaszcza w gorącym klimacie i (lub) intensywnej pracy fizycznej, w tym w gorących sklepach. Wydalanie wody z powierzchni skóry waha się od 0,5 l / dobę w spoczynku do 10 l / dobę w upalne dni. Od tego czasu uwalniane są także sole sodu, potasu, wapnia, mocznika (5-10% całkowitej ilości wydalanej z organizmu), kwasu moczowego i około 2% dwutlenku węgla. Gruczoły łojowe wydzielają specjalną substancję tłuszczową - sebum, która pełni funkcję ochronną. Składa się z 2/3 wody i 1/3 niezmydlających się związków - cholesterolu, skwalenu, produktów wymiany hormonów płciowych, kortykosteroidów itp.

Funkcje układu wydalniczego

Wydalanie to uwalnianie organizmu z produktów końcowych metabolizmu, obcych substancji, szkodliwych produktów, toksyn, substancji leczniczych. Metabolizm w organizmie wytwarza produkty końcowe, które nie mogą być dalej wykorzystywane przez ciało i dlatego muszą zostać z niego usunięte. Niektóre z tych produktów są toksyczne dla organów wydalniczych, dlatego w organizmie powstają mechanizmy, które czynią te szkodliwe substancje nieszkodliwymi lub mniej szkodliwymi dla organizmu. Na przykład amoniak, który powstaje w procesie metabolizmu białek, ma szkodliwy wpływ na komórki nabłonka nerkowego, dlatego w wątrobie amoniak przekształca się w mocznik, który nie ma szkodliwego wpływu na nerki. Ponadto w wątrobie dochodzi do neutralizacji substancji toksycznych, takich jak fenol, indol i skatol. Substancje te łączą się z kwasami siarkowymi i glukuronowymi, tworząc mniej toksyczne substancje. Zatem procesy izolacji są poprzedzone procesami tak zwanej syntezy ochronnej, tj. przekształcenie szkodliwych substancji w nieszkodliwe.

Do narządów wydalania należą nerki, płuca, przewód pokarmowy, gruczoły potowe. Wszystkie te organy pełnią następujące ważne funkcje: usuwanie produktów wymiany; udział w utrzymaniu stałości wewnętrznego środowiska ciała.

Udział organów wydalniczych w utrzymaniu równowagi wodno-solnej

Funkcje wody: woda tworzy środowisko, w którym zachodzą wszystkie procesy metaboliczne; jest częścią struktury wszystkich komórek ciała (związanych z wodą).

Ludzkie ciało składa się w 65-70% z wody. W szczególności osoba o średniej wadze 70 kg w ciele to około 45 litrów wody. Z tej ilości 32 litry to woda wewnątrzkomórkowa, która bierze udział w budowie struktury komórkowej, a 13 litrów to woda pozakomórkowa, z czego 4,5 litra to krew, a 8,5 litra to płyn pozakomórkowy. Ciało ludzkie stale traci wodę. Przez nerki eliminuje się około 1,5 litra wody, która rozcieńcza substancje toksyczne, zmniejszając ich działanie toksyczne. Utrata około 0,5 litra wody dziennie. Wydychane powietrze jest nasycone parą wodną iw tej postaci usuwa się 0,35 l. Około 0,15 litra wody jest usuwane wraz z końcowymi produktami trawienia żywności. Tak więc w ciągu dnia około 2,5 litra wody jest usuwane z organizmu. Aby zachować równowagę wodną, ​​należy przyjąć taką samą ilość: z jedzeniem i piciem około 2 litry wody dostają się do organizmu i 0,5 litra wody powstaje w organizmie w wyniku metabolizmu (wymiany wody), tj. nadejście wody wynosi 2,5 litra.

Regulacja bilansu wodnego. Autoregulacja

Proces ten rozpoczyna się odchyleniem stałej zawartości wody w ciele. Ilość wody w organizmie jest stała, ponieważ przy niedostatecznym pobraniu wody następuje bardzo szybkie pH i zmiana ciśnienia osmotycznego, co prowadzi do głębokich zakłóceń w wymianie materii w komórce. Na naruszenie równowagi wodnej ciała sygnalizuje subiektywne poczucie pragnienia. Występuje, gdy nie ma wystarczającego dopływu wody do organizmu lub gdy jest nadmiernie uwalniany (zwiększone pocenie się, niestrawność, z nadmierną podażą soli mineralnych, to znaczy ze wzrostem ciśnienia osmotycznego).

W różnych częściach łożyska naczyniowego, zwłaszcza w podwzgórzu (w jądrze nadpobocznym) znajdują się specyficzne komórki - osmoreceptory, zawierające wakuolę (pęcherzyk) wypełnioną płynem. Te komórki wokół naczynia włosowatego. Wraz ze wzrostem ciśnienia osmotycznego krwi z powodu różnicy ciśnienia osmotycznego, ciecz z wakuoli będzie wpływać do krwi. Uwolnienie wody z wakuoli prowadzi do jej marszczenia, co powoduje wzbudzenie komórek osmoreceptorowych. Ponadto występuje uczucie suchości błon śluzowych jamy ustnej i gardła, podczas gdy drażniące receptory błony śluzowej, impulsy, z których również wchodzą do podwzgórza i zwiększają pobudzenie grupy jąder, zwane centrum pragnienia. Impulsy nerwowe z nich docierają do kory mózgowej i powstaje subiektywne uczucie pragnienia.

Wraz ze wzrostem ciśnienia osmotycznego krwi zaczynają powstawać reakcje mające na celu przywrócenie stałej. Początkowo woda zapasowa jest zużywana ze wszystkich składów wody, zaczyna przenikać do krwiobiegu, a ponadto podrażnienie osmoreceptorów podwzgórza stymuluje uwalnianie ADH. Jest syntetyzowany w podwzgórzu i osadzany w tylnym płacie przysadki mózgowej. Wydzielanie tego hormonu prowadzi do zmniejszenia diurezy poprzez zwiększenie wchłaniania zwrotnego wody w nerkach (zwłaszcza w przewodach zbiorczych). W ten sposób ciało jest wolne od nadmiaru soli przy minimalnej utracie wody. Opierając się na subiektywnym odczuciu pragnienia (motywacji pragnienia), powstają reakcje behawioralne mające na celu znalezienie i otrzymanie wody, co prowadzi do szybkiego powrotu stałego ciśnienia osmotycznego do normalnego poziomu. Podobnie jest z procesem regulacji sztywnej stałej.

Nasycenie wody odbywa się w dwóch fazach:

  • faza nasycenia sensorycznego występuje, gdy receptory błony śluzowej jamy ustnej i gardła są podrażnione przez wodę, wodę osadzoną we krwi;
  • faza wysycenia prawdziwego lub metabolicznego powstaje w wyniku absorpcji otrzymanej wody w jelicie cienkim i jej wejściu do krwi.

Wydalnicza funkcja różnych narządów i układów

Funkcja wydalnicza przewodu pokarmowego sprowadza się nie tylko do usunięcia niestrawionych resztek pokarmowych. Na przykład u pacjentów z nefrytem usuwa się azotowe żużle. W przypadku naruszenia oddychania tkankowego, w ślinie pojawiają się również utlenione produkty złożonych substancji organicznych. W przypadkach zatrucia u pacjentów z objawami mocznicy obserwuje się nadmierne ślinienie się (zwiększone wydzielanie śliny), które do pewnego stopnia można uznać za dodatkowy mechanizm wydalania.

Przez błonę śluzową żołądka uwalniane są niektóre barwniki (błękit metylenowy lub kongot), które są wykorzystywane do diagnozowania chorób żołądka podczas gastroskopii. Ponadto sole metali ciężkich, substancje lecznicze są usuwane przez błonę śluzową żołądka.

Trzustka i gruczoły jelitowe wydalają również sole metali ciężkich, puryny i substancje lecznicze.

Wydalnicza funkcja płuc

W wydychanym powietrzu płuca usuwają dwutlenek węgla i wodę. Ponadto większość estrów aromatycznych jest usuwana przez pęcherzyki płucne. Przez płuca usuwany jest również olej fuzyjny (zatrucie).

Wydalnicza funkcja skóry

Podczas normalnego funkcjonowania gruczoły łojowe wydzielają produkty końcowe metabolizmu. Sekret gruczołów łojowych polega na smarowaniu skóry tłuszczem. Funkcja wydalania gruczołów mlecznych objawia się podczas laktacji. Dlatego, gdy substancje toksyczne i lecznicze oraz olejki eteryczne są spożywane do organizmu matki, są one wydalane z mlekiem i mogą mieć wpływ na organizm dziecka.

W rzeczywistości narządami wydalania skóry są gruczoły potowe, które usuwają końcowe produkty przemiany materii, a tym samym uczestniczą w utrzymywaniu wielu stałych wewnętrznego środowiska ciała. Woda, sole, kwas mlekowy i mocznikowy, mocznik, kreatynina są następnie usuwane z organizmu. Zwykle udział gruczołów potowych w usuwaniu produktów metabolizmu białek jest niewielki, ale w przypadku choroby nerek, zwłaszcza w ostrej niewydolności nerek, gruczoły potowe znacznie zwiększają objętość wydalanych produktów w wyniku zwiększonej potliwości (do 2 litrów lub więcej) i znacznego wzrostu mocznika w pocie. Czasami usuwa się tak dużo mocznika, że ​​jest on osadzany w postaci kryształów na ciele pacjenta i bieliźnie. Toksyny i substancje lecznicze można następnie usunąć. W przypadku niektórych substancji gruczoły potowe są jedynym organem wydalającym (na przykład kwas arsenowy, rtęć). Substancje te, uwalniane z potu, gromadzą się w mieszkach włosowych i powłokach, co umożliwia określenie obecności tych substancji w organizmie nawet wiele lat po jego śmierci.

Wydalnicza funkcja nerek

Nerki są głównymi organami wydalania. Odgrywają wiodącą rolę w utrzymaniu stałego środowiska wewnętrznego (homeostazy).

Funkcje nerek są bardzo rozległe i biorą udział:

  • w regulacji objętości krwi i innych płynów stanowiących wewnętrzne środowisko ciała;
  • regulują stałe ciśnienie osmotyczne krwi i innych płynów ustrojowych;
  • regulować skład jonowy środowiska wewnętrznego;
  • regulować równowagę kwasowo-zasadową;
  • zapewnić regulację uwalniania produktów końcowych metabolizmu azotu;
  • zapewnić wydalanie nadmiaru substancji organicznych pochodzących z pożywienia i powstających w procesie metabolizmu (na przykład glukozy lub aminokwasów);
  • regulują metabolizm (metabolizm białek, tłuszczów i węglowodanów);
  • uczestniczyć w regulacji ciśnienia krwi;
  • uczestniczyć w regulacji erytropoezy;
  • uczestniczyć w regulacji krzepnięcia krwi;
  • uczestniczyć w wydzielaniu enzymów i substancji fizjologicznie czynnych: reniny, bradykininy, prostaglandyn, witaminy D.

Strukturalną i funkcjonalną jednostką nerki jest nefron, który przeprowadza proces tworzenia moczu. W każdej nerce około 1 miliona nefronów.

Tworzenie się moczu końcowego jest wynikiem trzech głównych procesów zachodzących w nefronie: filtracji, reabsorpcji i wydzielania.

Filtracja kłębuszkowa

Tworzenie się moczu w nerkach rozpoczyna się od filtracji osocza krwi w kłębuszkach nerkowych. Istnieją trzy bariery dla filtracji wody i związków niskocząsteczkowych: śródbłonek naczyń włosowatych kłębuszków; membrana piwnicy; kłębuszek torebki wewnętrznej liścia.

Przy normalnej prędkości przepływu krwi duże cząsteczki białka tworzą warstwę barierową na powierzchni porów śródbłonka, zapobiegając przechodzeniu przez nie ukształtowanych elementów i drobnych białek. Składniki osocza krwi o niskiej masie cząsteczkowej mogłyby swobodnie dotrzeć do błony podstawnej, która jest jednym z najważniejszych składników błony filtracyjnej kłębuszkowej. Pory błony podstawnej ograniczają przepływ cząsteczek w zależności od ich wielkości, kształtu i ładunku. Negatywnie naładowana ściana porów utrudnia przepływ cząsteczek o tym samym ładunku i ogranicza przepływ cząsteczek większych niż 4–5 nm. Ostatnią barierą na drodze do filtrowania substancji jest wewnętrzny liść kapsułki kłębuszkowej, który tworzą komórki nabłonkowe - podocyty. Podocyty mają procesy (nogi), z którymi łączą się z błoną podstawną. Przestrzeń między nogami jest blokowana przez rozcięte membrany, które ograniczają przepływ albuminy i innych cząsteczek o wysokiej masie cząsteczkowej. Tak więc taki wielowarstwowy filtr zapewnia zachowanie jednolitych elementów i białek we krwi oraz tworzenie praktycznie pozbawionego białek ultrafiltratu - pierwotnego moczu.

Główną siłą, która zapewnia filtrację w kłębuszkach nerkowych, jest ciśnienie hydrostatyczne krwi w naczyniach włosowatych kłębuszków. Skuteczne ciśnienie filtracji, od którego zależy szybkość filtracji kłębuszkowej, zależy od różnicy między ciśnieniem hydrostatycznym krwi w naczyniach włosowatych kłębuszków (70 mmHg) a czynnikami przeciwstawnymi - ciśnieniem onkotycznym białek osocza (30 mmHg) i ciśnieniem hydrostatycznym ultrafiltratu w torebka kłębuszkowa (20 mmHg). Dlatego efektywne ciśnienie filtracji wynosi 20 mmHg. Art. (70 - 30 - 20 = 20).

Na ilość filtracji wpływają różne czynniki wewnątrz nerek i nadnerczy.

Czynniki nerkowe obejmują: ilość hydrostatycznego ciśnienia krwi w naczyniach włosowatych kłębuszków; liczba funkcjonujących kłębuszków; ilość ultrafiltrowanego ciśnienia w torebce kłębuszkowej; stopień przepuszczalności naczyń włosowatych kłębuszek.

Czynniki pozanerkowe obejmują: ciśnienie krwi w głównych naczyniach (aorta, tętnica nerkowa); prędkość przepływu krwi przez nerki; wartość onkotycznego ciśnienia krwi; stan funkcjonalny innych narządów wydalniczych; stopień uwodnienia tkanki (ilość wody).

Reabsorpcja rurowa

Reabsorpcja - reabsorpcja wody i substancji niezbędnych dla organizmu z pierwotnego moczu do krwiobiegu. W nerkach człowieka powstaje 150-180 l filtratu lub pierwotnego moczu dziennie. Końcowy lub drugorzędowy mocz wydala około 1,5 litra, reszta płynnej części (tj. 178,5 litra) jest wchłaniana w kanalikach i przewodach zbiorczych. Reabsorpcja różnych substancji jest realizowana przez transport aktywny i pasywny. Jeśli substancja jest ponownie wchłaniana przeciwko stężeniu i gradientowi elektrochemicznemu (tj. Z energią), proces ten nazywany jest transportem aktywnym. Rozróżnij podstawowy aktywny i wtórny transport aktywny. Podstawowy transport aktywny nazywany jest transferem substancji przeciw gradientowi elektrochemicznemu, przeprowadzanemu przez energię metabolizmu komórkowego. Przykład: przeniesienie jonów sodu, które zachodzi przy udziale enzymu ATPazy sodowo-potasowej, z wykorzystaniem energii trójfosforanu adenozyny. Transport wtórny to transfer substancji w zależności od gradientu stężenia, ale bez zużycia energii komórkowej. Za pomocą takiego mechanizmu zachodzi reabsorpcja glukozy i aminokwasów.

Transport bierny - występuje bez kosztów energii i charakteryzuje się tym, że transfer substancji zachodzi wzdłuż gradientu elektrochemicznego, stężenia i osmotycznego. Ze względu na transport pasywny jest absorbowany: woda, dwutlenek węgla, mocznik, chlorki.

Reabsorpcja substancji w różnych częściach nefronu jest różna. W normalnych warunkach glukoza, aminokwasy, witaminy, mikroelementy, sód i chlor są wchłaniane przez ultrafiltrat w proksymalnym segmencie nefronu. W kolejnych sekcjach nefronu tylko jony i woda są ponownie wchłaniane.

Duże znaczenie w reabsorpcji wody i jonów sodu, jak również w mechanizmach koncentracji moczu, ma funkcjonowanie układu rotacyjno-przeciwprądowego. Pętla nefronowa ma dwa kolana - zstępujące i rosnące. Nabłonek kolana wstępującego ma zdolność aktywnego przenoszenia jonów sodu do płynu pozakomórkowego, ale ściana tej sekcji jest nieprzepuszczalna dla wody. Nabłonek opadającego kolana przechodzi przez wodę, ale nie ma mechanizmów transportu jonów sodu. Przechodząc przez zstępujący odcinek pętli nefronu i oddając wodę, mocz pierwotny staje się bardziej skoncentrowany. Reabsorpcja wody zachodzi biernie ze względu na fakt, że w części wstępującej następuje aktywna reabsorpcja jonów sodu, które wchodząc do płynu międzykomórkowego, zwiększają w nim ciśnienie osmotyczne i promują reabsorpcję wody z opadających odcinków.

Układ moczowy

Treść

  1. Struktura
  2. Nefron
  3. Czego się nauczyliśmy?
  4. Raport punktowy

Bonus

  • Test na temat

Struktura

Krew do oczyszczania z produktów rozpadu przechodzi przez naturalny filtr - sparowane pąki znajdujące się w brzuchu na poziomie 12 kręgu piersiowego. Długość nerki wynosi 10-12 cm, szerokość - 4 cm, masa może wynosić od 120 do 200 g. Prawa nerka jest niższa niż lewa. Przed lewą nerką znajduje się żołądek i krawędź trzustki, śledziona przylega na górze. Górne końce każdej nerki stykają się z gruczołami wydzielania wewnętrznego - nadnerczami, które wydzielają hormony.

Moczowody, które prowadzą do pęcherza moczowego, odchodzą od nerek. Z pęcherza moczowego nagromadzony mocz jest wydalany przez cewkę moczową.

Rys. 1. Układ moczowy.

Szczegółowa struktura układu moczowego jest opisana w tabeli.

Skład

Struktura

Funkcje

Ma kształt fasoli. Składa się z kory mózgowej i ciała modzelowatego. Warstwa korowa składa się z włóknistych i tłustych kapsułek. Po stronie wklęsłej znajdują się bramy nerkowe. Obejmuje to naczynia krwionośne (aorta i żyła główna dolna) i nerwy. Oto miednica nerkowa, która stopniowo zwęża się w moczowody

Filtruje krew, formuje, zbiera i przewodzi mocz pierwotny i wtórny.

Puste rurki składające się z trzech warstw. Wewnętrzna warstwa jest muskularna. Długość zależy od wysokości osoby.

Wiąże nerki z pęcherzem moczowym, przewodzi mocz wtórny

Mięśniowa torba o objętości 300-400 ml. Składa się z trzech warstw:

- zewnętrzna błona surowicza;

- tkanka mięśni gładkich;

Zbiera mocz. Nagromadzenie 200 ml moczu jest sygnałem do oddania moczu

Cewka moczowa

Elastyczna rurka. U mężczyzn długość cewki moczowej wynosi 20-22 cm, u kobiet - 3-5 cm

Wyświetla mocz

Rys. 2. Struktura nerki.

Układ moczowy usuwa produkty przemiany materii z organizmu i utrzymuje równowagę wodno-solną.

Nefron

Strukturalną i funkcjonalną jednostką nerki jest nefron, składający się z trzech działów:

  • cielę nerkowe (malpigiev) - tworzy pierwotny mocz;
  • kanaliki nerkowe - zamieniają pierwotny na wtórny mocz;
  • rurka zbiorcza - usuwa płyn do wspólnego przewodu.

Rys. 3. Struktura nefronu.

Ciałko nerkowe tworzy kłębuszek włośniczkowy w kapsule Bowman-Shumlyansky. Kapsułka składa się z wewnętrznego i zewnętrznego liścia, między którymi znajduje się przestrzeń. Nadchodzi pierwotny mocz.

Kanaliki nerkowe są złożonym układem kanalików rozciągających się od ciała malpighia.
Istnieje kilka działów:

  • proksymalny - części zwinięte i proste;
  • pętla Henle - zstępujące i wznoszące się części;
  • dystalne - proste i kręte części.

Każdy dział prowadzi filtrowany płyn i wykonuje reabsorpcję - odwrotną absorpcję substancji (glukozy, aminokwasów, jonów) z pierwotnego moczu do krwi. Tworzy to wtórny mocz.

Przefiltrowana ciecz wchodzi do rurki łączącej, a następnie do rury zbiorczej. Łączą się w duży kanał zbiorczy. Kilka połączonych kanałów otwiera się w małą filiżankę, która przechodzi do miednicy.

Przez nerki średnio w ciągu 24 godzin przechodzi około 180 litrów. krew i powstało około 2 litrów. mocz.

Czego się nauczyliśmy?

Układ moczowy składa się z nerek i szlaków. W nerkach znajdują się jednostki strukturalne, które filtrują krew i tworzą mocz. Moczowody usuwają uformowany płyn z pęcherza moczowego. Tutaj gromadzi się i jest usuwany z ciała przez cewkę moczową.

System wydalniczy

Ogólna charakterystyka układu wydalniczego

Need Potrzeba procesów wydalniczych w organizmie:

■ niektóre substancje powstające w procesie wymiany z pożywienia nie są wykorzystywane przez organizm (końcowe produkty przemiany materii), a ich gromadzenie się w środowisku wewnętrznym ciała prowadzi do jego zatrucia;

■ Konieczne jest usunięcie z organizmu toksycznych substancji obcych (ksenobiotyków) - nikotyny, alkoholu, wielu leków, trucizn itp.

Procesy wydalnicze to procesy, które zapewniają usunięcie z organizmu produktów końcowych metabolizmu i ksenobiotyków, a tym samym pomagają utrzymać stałość wewnętrznego środowiska ciała i optymalne warunki dla życia komórek (patrz także „Układ wydalniczy”).

♦ Jednostki zapewniające procesy wydalania człowieka:

■ Układ moczowy (odgrywa główną rolę w procesach wydzielniczych) usuwa z organizmu płynne produkty przemiany materii i ksenobiotyki;

■ gruczoły potowe wydalają wodę i roztwory mineralne;

■ płuca uwalniają gazowe produkty wymiany do atmosfery - dwutlenek węgla i parę wodną, ​​a także opary alkoholu po wypiciu, opary eteru po znieczuleniu itp.;

■ jelito bierze udział w eliminacji stałych produktów przemiany materii z organizmu - soli metali ciężkich, produktów rozpadu hemoglobiny itp. (Patrz także „Układ nerwowy”).

Narządy układu moczowego

Skład układu moczowego: dwie nerki, dwa moczowody, pęcherz moczowy, cewka moczowa.

Ludzkie nerki są sparowanymi narządami znajdującymi się z tyłu jamy brzusznej na poziomie lędźwi po obu stronach kręgosłupa.

Moczowód to przewód wydalniczy nerki, który łączy miedniczkę nerkową z pęcherzem moczowym i jest wydrążoną rurką, której ścianę tworzą gładkie mięśnie. W moczowodzie mocz z nerki stale przedostaje się do pęcherza moczowego, podczas gdy ruch moczu następuje w wyniku falowych (perystaltycznych) skurczów mięśni.

Pęcherz jest pustym narządem mięśniowym, w którym mocz jest podgrzewany (do 800 ml), zanim zostanie okresowo usunięty z organizmu. Ściana pęcherza składa się z komórek mięśni gładkich; kiedy pęcherz jest wypełniony moczem, rozszerza się i staje się cieńszy. Wyjście z pęcherza moczowego do cewki moczowej jest zablokowane przez zawór - zwieracz.

Cewka moczowa (cewka moczowa) to rurka mięśniowa rozciągająca się z pęcherza moczowego, przez którą mocz jest wydalany poza ciało.

Zwieracz to mięsień pierścieniowy, którego skurcz uniemożliwia przepływ moczu z pęcherza moczowego.

Struktura i funkcje nerek

Struktura nerek. Każda nerka ma kształt fasoli o długości około 10 cm, z wklęsłą stroną zwróconą w stronę talii. Składa się z zewnętrznej ciemnej warstwy utworzonej przez korę, wewnętrzną lekką substancję mózgową i jest pokryta kapsułką, do której przymocowana jest warstwa tkanki tłuszczowej na zewnątrz. W górnym biegunie nerki znajduje się nadnercza (gruczoł dokrewny). Substancja korowa w postaci kolumn wchodzi do rdzenia i dzieli ją na 15-20 piramid nerkowych, których wierzchołki są skierowane do nerki. Od wierzchołka każdej z piramid rdzenia, rurka moczowa wpływa do małej wnęki wewnątrz nerki - miednicy nerkowej, w której zbiera się mocz. Na wklęsłej stronie nerki znajduje się głęboki rowek przylegający do miedniczki nerkowej - brama nerkowa, przez którą tętnica nerkowa wchodzi do nerki i wyjście żyły nerkowej i moczowodu (moczowód pochodzi z miednicy nerkowej).

W tętnicy nerkowej nieleczona krew dostaje się do nerki, w żyle nerkowej krew jest oczyszczana z płynnych produktów rozkładu z nerki do systemu skorupy, mocz usuwa mocz z pęcherza moczowego.

Strukturalną i funkcjonalną jednostką nerki, wykonującą cały zestaw procesów tworzenia moczu, jest efron. Jedna ludzka nerka zawiera około miliona nefronów.

Nefron składa się z małego ciała nerkowego (znajdującego się w korze mózgowej) i obszernego systemu kanalików. Ciałko nerkowe tworzy kapsułka w postaci dwuściennej miski, wewnątrz której znajduje się plątanina naczyń włosowatych (kłębuszek malpighia). Pomiędzy ścianami kapsuły znajduje się wnęka, z której rozpoczyna się długa, zwinięta kanalika pierwszego rzędu nefronu, przechodząca przez substancję korową nerki do rdzenia. Ściana kanalików składa się z pojedynczej warstwy płaskich komórek nabłonkowych.

Na granicy kory kanał ten prostuje się, zwęża i wnika głęboko w rdzeń. Następnie, obracając się o 180 °, podąża w przeciwnym kierunku, tworząc pętlę Henle. Następnie kanalik wchodzi ponownie do kory, gdzie rozszerza się i nabiera zgięć, przechodząc do kanalika drugiego rzędu i wpływa do kanalika zbiorczego. Całkowita długość kanalików jednego nefronu wynosi 50-55 mm, a całkowita powierzchnia filtrująca jednej nerki wynosi do 3 m2.

Kanalik zbiorczy (lub przewód zbiorczy) jest kanałem, do którego kanaliki drugiego rzędu przepływają do kilkudziesięciu nefronów. Zbiorcze kanaliki są wysyłane do miednicy nerkowej.

Przepływ krwi w nerkach. Tętnica nerkowa, po wejściu do bramy nerki, rozgałęzia się na małe tętniczki. Każda z tętniczek wchodzi do jednej z kapsułek, gdzie tworzy kłębuszek włośniczkowy, składający się z około 50 pierwotnych naczyń włosowatych. Następnie te naczynia włosowate łączą się, przechodząc do wychodzącego tętniczki, która wychodzi z kapsuły i ponownie rozwidla się do drugorzędnych naczyń włosowatych, które gęsto splatają zwinięte kanaliki pierwszego rzędu, pętlę Henle'a i kanaliki drugiego rzędu. Z naczyń włosowatych krew dostaje się do małych żyłek, które łączą się z żyłą nerkową, która wpływa do żyły głównej dolnej. Przepływ krwi przez każdą nerkę wynosi około 0,6 litra (10-12% całkowitej objętości krwi) na minutę.

Masa ludzkiej nerki wynosi około 150 g.

Funkcja nerek Поч:

■ filtrowanie: eliminacja z organizmu nadmiaru wody i soli mineralnych, a także produktów przemiany materii (mocznika, kwasu moczowego itp.), Obcych i toksycznych substancji powstających w organizmie lub przyjmowanych w postaci narkotyków, podczas palenia itp.;

■ homeostatyczny: udział w procesach regulacji reakcji kwasowo-zasadowej krwi (wraz ze wzrostem stężenia kwaśnych lub zasadowych produktów przemiany materii zwiększa szybkość eliminacji odpowiednich soli z organizmu przez nerki), stałość składu jonowego krwi (występuje przy udziale amoniaku, który zastępuje metabolizm kwasowy jony sodu Na + i potas K +, utrzymujące je na potrzeby organizmu), stałość objętości krwi, płynu limfatycznego i tkankowego w organizmie (regulacja objętościowa) oraz ciśnienie osmotyczne krwi (osmoregulacja );

■ syntetyzowanie: syntezy i uwalniania do krwi niektórych biologicznie aktywnych substancji (enzymu reniny, który bierze udział w reakcjach biochemicznych rozkładu białek osocza, a także hormonów erytropoetyny, które stymulują tworzenie krwi, angiotensynę itp.); w nerkach nieaktywna witamina D3 przekształca się w fizjologicznie aktywną postać;

■ regulacyjne: udział w regulacji ciśnienia tętniczego krwi (tutaj mediacja to renina, z udziałem angiotensyn, hormonów, które zwiększają ciśnienie krwi, powstają z pewnych białek osocza w nerkach);

■ metaboliczne: tkanki nerki mogą syntetyzować glukozę (proces glukoneogenezy); przy długotrwałym głodzeniu około połowa glukozy wytwarzanej w organizmie jest syntetyzowana w nerkach.

Mocz, jego skład i wykształcenie

Mocz to płynne wydaliny powstające w nerkach i usuwane z organizmu; jest klarownym, żółtawym roztworem substancji filtrowanych z krwi; zawiera średnio 98% wody, 1,5% soli (głównie NaCl), około 2,5% substancji organicznych (głównie mocznik i kwas moczowy), a także bilirubinę (wydalaną przez produkt rozkładu hemoglobiny wątrobowej) i substancje obce.

■ Skład moczu zależy od stanu organizmu.

■ Objętość moczu wydalanego dziennie może się znacznie różnić i zależy od stanu ciała; u zdrowej osoby dorosłej ma około 1,5 litra.

■ Żółtawy kolor moczu jest spowodowany kolorem produktów rozpadu hemoglobiny.

■ Po przyjęciu pokarmu bogatego w węglowodany i ciężkiej pracy fizycznej w moczu może pojawić się niewielka ilość glukozy, której nie ma w normalnym stanie.

■ W przypadku cukrzycy glukoza jest stale obecna w moczu.

■ W przypadku wykrycia choroby nerek w białku moczu.

Mocznik (wzór O = C (NH2)2) - końcowy produkt metabolizmu białek; powstaje (około 25-30 g dziennie) dwutlenku węgla i amoniaku w wątrobie; wydalany z moczem i potem.

Kwas moczowy jest jednym z produktów rozkładu puryn, które są składnikami kwasów nukleinowych. Wydalany z moczem i odchodami.

■ W dnie moczanowej kwas moczowy i jego kwaśne sole odkładają się w stawach i mięśniach, a przy niektórych zaburzeniach metabolicznych mogą tworzyć kamienie w nerkach i pęcherzu.

Tworzenie się moczu. Proces oddawania moczu dzieli się na dwa etapy: w pierwszym etapie pierwotny mocz powstaje z osocza krwi, w drugim - drugorzędny (patrz „Układ wydalniczy”).

Pierwszym etapem jest filtracja kłębuszkowa. Średnica tętniczkowego kłębuszka kłębuszkowego jest dwa razy większa od średnicy wyrastającego tętniczka, więc wyjście krwi z kłębuszków jest trudne, a wyższe (2-3 razy) ciśnienie krwi powstaje w jego naczyniach włosowatych niż w innych naczyniach włosowatych ciała. Pod wpływem wysokiego ciśnienia, osocze krwi przechodzi z naczyń włosowatych kłębuszków do jamy sąsiedniej kanaliki nefronowej, podczas gdy cienkie ściany naczyń włosowatych kłębuszków nerkowych i kapsułki nefronowej działają jak filtry, przepuszczając osocze i małe cząsteczki związków o niskiej masie cząsteczkowej (glukoza, aminokwasy, witaminy itp.) Rozpuszczone w nim ale opóźnianie komórek krwi i dużych cząsteczek białka.

Powstały filtrat, składający się z osocza krwi pozbawionego białek, jest pierwotnym moczem; codziennie produkuje około 150-160 litrów.

Drugi etap to reabsorpcja kanalikowa (lub odwrotne ssanie). Na tym etapie, z moczu pierwotnego, przechodzącego przez zawiłe kanaliki nefronu, z powrotem do krwi naczyń włosowatych, splatając gęstą sieć kanalików, wchłaniane są substancje niezbędne dla organizmu (glukoza, aminokwasy, witaminy, jony sodu i wapnia itp.) I większość (99%) wody. W rezultacie w kanaliku pozostaje niewielka ilość wody nasyconej produktami przemiany materii i substancji niepotrzebnych dla organizmu lub tych, których nie może zatrzymać (na przykład glukoza w cukrzycy).

Reabsorpcja wymaga dużo energii: zużycie energii przez nerki wynosi około 9% zużycia energii w całym organizmie, podczas gdy masa nerki to tylko 4% masy ciała.

Reabsorpcji kanalikowej towarzyszy synteza kanalikowa (tworzenie jonów azotowych zawierających mocz z cząsteczek amoniaku) i selektywne wydzielanie kanalikowe - uwalnianie ksenobiotyków, jonów potasu, protonów itp. Do światła kanalika nefronu itp.

W wyniku procesów reabsorpcji kanalikowej, wydzielania i syntezy z moczu pierwotnego powstaje mocz wtórny; około 1,5 l dziennie.

Końcowy mocz wtórny, utworzony w kanaliku nefronu, spływa w dół przewodu zbiorczego do miednicy nerkowej, a stamtąd przez moczowód wchodzi do pęcherza moczowego.

Regulacja aktywności nerek

Mechanizmy regulacji aktywności funkcjonalnej nerek:

■ neuro-odruch: pobudzenie pewnych ośrodków współczulnego autonomicznego układu nerwowego prowadzi do zwężenia światła tętniczek nerkowych - przynoszenie (wówczas zmniejsza się przepływ krwi i ciśnienie w kłębuszku kłębuszkowym, zmniejsza się filtracja osocza, aw konsekwencji zmniejsza się tworzenie pierwotnego moczu) wzrasta krew w kłębuszkach, wzrasta filtracja osocza i wzrasta pierwotny mocz);

■ humoralna: intensywność wszystkich procesów moczowych (filtracja, reabsorpcja, synteza kanalikowa i wydzielanie) zmienia się pod wpływem hormonów przysadki (wazopresyna zwiększa reabsorpcję wody z kanalików i jednocześnie osłabia reabsorpcję jonów Na + i C1 -, w wyniku czego zmniejsza się objętość tworzenia moczu) nadnercza (adrenalina zmniejsza oddawanie moczu, aldosteron nasila reabsorpcję jonów Na +), same nerki (angiotensyna II zwęża prześwity wychodzących kłębuszków tętniczek, poprawiając filtrację), tarczycę i przytarczycę hormony gruczołów (ich pośrednio wpływają na tworzenie moczu poprzez zmianę metabolizmu wody mineralnej w tkankach), i innych gruczołów; jednak ilość utworzonego moczu może się zmniejszyć lub zwiększyć, ale zawartość mocznika i kwasu moczowego w nim pozostanie niezmieniona.

Interakcja mechanizmów neurorefleksyjnych i humoralnych zapewnia homeostazę wodno-mineralną organizmu poprzez regulację składu i ilości wydalanego moczu.

Oddawanie moczu

Oddawanie moczu jest odruchowym procesem polegającym na jednoczesnym zmniejszeniu pęcherza i rozluźnieniu zwieraczy pęcherza moczowego i cewki moczowej oraz prowadząc do usunięcia moczu z pęcherza moczowego.

Mimowolne oddawanie moczu (typowe dla dzieci poniżej 2-3 lat). W ścianach pęcherza znajdują się receptory, które reagują na rozciąganie tkanki mięśni gładkich. Kiedy mocz gromadzi się w pęcherzu, jego ściany się rozciągają, podrażniając receptory. Wzbudzenie z tych receptorów jest przekazywane przez nerwy doprowadzające łuku odruchowego do centrum moczowego, znajdującego się w segmentach krzyżowych rdzenia kręgowego. Stąd impulsy wzdłuż aksonów eferentnych nerwów łuku odruchowego wchodzą w mięśnie pęcherza moczowego i zwieracze pęcherza i cewki moczowej, powodując kurczenie się mięśni ścian, a zwieracze się rozluźniają. W rezultacie mocz dostaje się do cewki moczowej i jest usuwany z ciała.

Moczenie - moczenie nocne; zwykle obserwowane u 5-10% dzieci poniżej 13-14 lat. W tej chorobie należy wyłączyć z diety słone i pikantne potrawy, a nie używać w nocy dużej ilości płynów; potrzebują specjalnego traktowania.

Dowolną (świadomą) regulację oddawania moczu ustala się przez zwiększenie wielkości pęcherza (w wyniku wzrostu dziecka) i pod wpływem środowiska RF (rodzice, przyjaciele). Jest to możliwe dzięki istnieniu połączeń neuronów kory mózgowej z komórkami nerwowymi krzyżowego rdzenia kręgowego, które pozwalają wyższym częściom ludzkiego centralnego układu nerwowego - jego większej półkuli mózgu - kontrolować ośrodek oddawania moczu i świadomie kontrolować czynność oddawania moczu.

■ U dzieci arbitralne oddawanie moczu powstaje przez 2-3 lata.

Higiena układu moczowego

Processes Procesy zapalne są wywoływane przez mikroorganizmy:

■ patogeny mogą przedostawać się do organów układu moczowego przez krew (infekcje zstępujące); zatem choroby zakaźne układu moczowego, wywołane przez dusznicę bolesną, próchnicę, choroby jamy ustnej itp.;

■ drobnoustroje mogą dostać się do cewki moczowej, skąd przechodzą przez układ moczowy do innych narządów tego układu (infekcje wstępujące); nieprzestrzeganie zasad higieny osobistej, chłodzenia ciała i przeziębienia przyczynia się do tej choroby.

Zapalenia cewki moczowej i dróg moczowych charakteryzują się intensywnym złuszczaniem nabłonka i jego wysoką wrażliwością.

Zapalenie nerek - zapalenie nerek, prowadzące do zakłócenia ich pracy; charakteryzuje się gorączką, upośledzonym metabolizmem tłuszczu białkowego, obrzękiem, wydalaniem krwi z moczem.

■ Gdy zapalenie nerek zwiększa przepuszczalność ścian naczyń włosowatych nerek, w moczu znajdują się białka i komórki krwi, pojawia się obrzęk (wypełnienie tkanki płynem), a organizm może zostać zatruty produktami przemiany materii - mocznicą.

Zaburzenia czynności i choroby nerek z powodu ich wrażliwości na substancje toksyczne:

■ uszkodzenie nerek może być spowodowane przez ołów, rtęć, kwas borowy, naftalen, benzen, owady i węże itp.;

■ Szczególnie szkodliwe jest nadużywanie alkoholu, które wpływa na nerki;

■ choroby nerek mogą być spowodowane przez niektóre leki (sulfonamidy, antybiotyki) w przypadku przedawkowania.

❖ Tworzenie „kamieni” w nerkach i drogach moczowych jest związane z zaburzeniami metabolicznymi:

■ kamienie tworzą moczany (sole kwasu moczowego) lub fosforany wapnia;

■ zakłócają odpływ moczu, a z ostrymi krawędziami podrażniają błonę śluzową, powodując silny ból.

♦ Podstawowe zasady higieny osobistej i zapobiegania chorobom narządów moczowych:

■ należy utrzymywać zewnętrzne narządy płciowe w czystości i myć je ciepłą wodą i mydłem rano i wieczorem przed snem;

■ unikać przechłodzenia nerek;

■ Nie nadużywaj alkoholu i ostrych potraw zawierających nadmiar przypraw i soli;

■ przestrzegać zasad bezpieczeństwa podczas pracy z substancjami toksycznymi;

Organy stołowe układu wydalniczego

końcowe produkty wymiany

niektóre substancje lotne (na przykład pary eteru i chloroformu podczas znieczulenia, opary alkoholu podczas zatrucia)

substancje lecznicze (na przykład morfina i chinina)

obce związki organiczne

produkty przemiany azotu (mocznik)

hormony (na przykład tyroksyna)

produkty rozkładu hemoglobiny

Produkty wydalane

W procesie życia w ciele powstały produkty końcowe metabolizmu. Większość z nich jest nietoksyczna dla organizmu (na przykład dwutlenek węgla i woda).

Jednak utlenianie białek i innych produktów zawierających azot wytwarza amoniak, jeden z końcowych produktów metabolizmu azotu. Jest toksyczny dla organizmu, więc jest szybko wydalany z organizmu. Rozpuszczając w wodzie, amoniak przekształca się w niskotoksyczny związek - mocznik.

Mocznik powstaje głównie w wątrobie. Ilość mocznika wydalanego z moczem dziennie wynosi około 50-60 g. Tak więc produkty przemiany azotu są praktycznie wydalane z moczem w postaci mocznika.

Część azotu jest wydalana z organizmu jako kwas moczowy, kreatyna i kreatynina. Substancje te są głównymi składnikami moczu zawierającymi azot.

układ moczowy

Ludzki układ moczowy jest układem narządów, które tworzą, gromadzą i wydalają mocz.

STRUKTURA SYSTEMU WYKRYWANIA MOCZNIKA:

  • dwie nerki
  • dwa moczowody
  • pęcherz
  • cewka moczowa

Rys. Narządy układu moczowego

czynność nerek

Rola nerek w organizmie nie ogranicza się tylko do uwalniania końcowych produktów metabolizmu azotu i nadmiaru wody. Nerki aktywnie uczestniczą w utrzymaniu homeostazy ciała.

  • osmoregulacja - utrzymywanie ciśnienia osmotycznego we krwi i innych płynach ustrojowych;
  • regulacja jonów - regulacja składu jonowego wewnętrznego środowiska ciała;
  • utrzymywanie równowagi kwasowo-zasadowej osocza krwi (pH = 7,4);
  • regulacja ciśnienia krwi;
  • funkcja wydzielania wewnętrznego: synteza i uwalnianie substancji biologicznie czynnych do krwi:
    - renina regulująca ciśnienie krwi;
    - erytropoetyna, która reguluje szybkość tworzenia erytrocytów;
  • udział w metabolizmie;
  • funkcja wydalnicza: wydzielanie z organizmu produktów końcowych metabolizmu azotu, substancji obcych, nadmiaru substancji organicznych (glukozy, aminokwasów itp.).

Struktura nerek

Nerki - narządy miąższowe w kształcie fasoli, znajdujące się po stronie grzbietowej po bokach kręgosłupa lędźwiowego.

Rys. Lokalizacja nerki

Wielkość każdej nerki wynosi około 4 x 6 x 12 cm, a waga około 150 g.

Nerka jest otoczona trzema muszlami (kapsułkami):

  • włóknista kapsułka - wewnętrzna cienka i gęsta skorupa;
    komórki mięśni gładkich są obecne w wewnętrznej części tej kapsułki, z powodu niewielkiego zmniejszenia, w którym ciśnienie wymagane do procesów filtracji jest utrzymywane w nerkach.
  • kapsułka tłuszczowa - średnia otoczka;
    tkanka tłuszczowa jest bardziej rozwinięta z tyłu nerki. Funkcja: elastyczne mocowanie nerki w okolicy lędźwiowej; termoregulacja; ochrona mechaniczna (amortyzacja). W przypadku utraty wagi i zmniejszenia ilości tkanki tłuszczowej może wystąpić ruchliwość lub wypadanie nerek.
  • powięź nerkowa - powłoka zewnętrzna, pokrywająca nerkę kapsułką tłuszczową i nadnerczami. Powięź utrzymuje nerkę w określonej pozycji: od powięzi do włóknistej torebki włókna tkanki łącznej przechodzą przez tkankę tłuszczową.

Miąższ nerki obejmuje:

  • warstwa korowa (warstwa zewnętrzna) o grubości 5–7 mm;
  • rdzeń (warstwa wewnętrzna);
  • miednica nerkowa.

Rys. Anatomia nerek

Substancja korowa znajduje się na obrzeżu nerki iw postaci filarów (kolumna Bertini) wnika głęboko w rdzeń. Mózgowa substancja filarów nerkowych jest podzielona na 15-20 piramid nerkowych, zwróconych w stronę wierzchołka nerki i podstaw - na zewnątrz. Piramida rdzenia, wraz z przylegającą do niej korą, tworzy część nerki.

Rys. Struktura nerki i nefronu

Miednica nerkowa jest centralną wydrążoną częścią nerki, z którą łączy się wtórny mocz ze wszystkich nefronów. Ściana miednicy składa się z muszli śluzowych, mięśni gładkich i tkanki łącznej.

Z miedniczki nerkowej pochodzi moczowód, przenosząc mocz do pęcherza moczowego.

Mędrcy

Moczniki to puste rurki łączące nerki z pęcherzem.

Ich ściana składa się z warstwy nabłonkowej, mięśni gładkich i tkanki łącznej.

Z powodu skurczu mięśni gładkich, mocz wypływa z nerek do pęcherza.

pęcherz

Pęcherz jest pustym organem zdolnym do silnego rozciągania.

Rys. Pęcherz

Funkcja pęcherza:

  • akumulacja moczu;
  • kontrolować ilość moczu w pęcherzu moczowym;
  • wydalanie moczu.

Podobnie jak wszystkie puste organy, pęcherz ma trójwarstwową ścianę:

  • wewnętrzna warstwa przejściowego nabłonka;
  • warstwa mięśni gładkich o średnim tłuszczu;
  • zewnętrzna warstwa tkanki.

cewka moczowa

Cewka moczowa jest rurką, która łączy pęcherz ze środowiskiem zewnętrznym.

Ściana kanału składa się z 3 muszli: tkanki nabłonkowej, mięśniowej i łącznej.

Cewka wyjściowa nazywana jest cewką moczową.

Dwa zwieracze pokrywają się ze światłem kanału w obszarze połączenia z pęcherzem i cewką moczową.

U kobiet cewka moczowa jest krótka (około 4 cm), a infekcje łatwiej przeniknąć do układu moczowo-płciowego kobiety.

U mężczyzn cewka moczowa służy do wydalania nie tylko moczu, ale także plemników.

struktura nefronu

Strukturalną i funkcjonalną jednostką nerki jest nefron.

W każdej ludzkiej nerce jest około 1 miliona nefronów.

W nefronie istnieją główne procesy, które określają różne funkcje nerek.

Strukturalne części nefronu:

  • ciało nerkowe (malpigievo):
    - kapilarny (nerkowy) kłębuszek (+ noszenie i przenoszenie tętnic)
    - Kapsuła Bowmana-Shumlyansky'ego (= kapsułka nefronowa): utworzona przez dwie warstwy komórek nabłonkowych; światło kapsułki przechodzi do zwiniętego kanalika;
  • zwinięty kanalik pierwszego rzędu (proksymalny): jego ściany mają obramowanie szczotkowe - duża liczba mikrokosmków zwróconych w stronę światła kanalika.
  • pętla Henle'a: schodzi do rdzenia, a następnie obraca się o 180 stopni i wraca do warstwy korowej;
  • zwinięte kanaliki drugiego rzędu (dystalne): ściany pętli Henle'a i dystalne kanaliki kręte bez włókien, ale mają silne fałdowanie;
  • rura zbierająca.

Różne procesy, które określają funkcjonowanie nerek, zachodzą w różnych częściach nefronu. Lokalizacja części nefronu jest również związana z tym:

  • kłębuszek, kapsułka i zwinięte kanaliki znajdują się w warstwie korowej;
  • pętla Henle'a i rurki zbiorcze znajdują się w rdzeniu.

Rys. Nefronowe naczynia

Zaczynając od kory nerki, probówki zbierające przechodzą przez rdzeń i otwierają się do jamy miednicznej nerki.

Układ krążenia nerek

Krew do nerek pasuje do tętnic nerkowych (gałęzie aorty brzusznej). Tętnice rozgałęziają się silnie i tworzą sieć naczyniową. Dostarczany tętniczek wchodzi do każdej kapsułki nerkowej, gdzie tworzy sieć naczyń włosowatych - kłębuszek nerkowy - i wychodzi z kapsułki w postaci cieńszej tętniczki wychodzącej. Stwarza to wysokie ciśnienie krwi w naczyniach włosowatych kłębuszków, aby odfiltrować ciekłą część krwi i utworzyć pierwotny mocz. Ciśnienie w naczyniach włosowatych kłębuszka jest dość stabilne, jego wartość pozostaje stała nawet przy wzroście ogólnego poziomu ciśnienia. W konsekwencji współczynnik filtracji jest praktycznie niezmieniony.

Po wyładowaniu z kłębuszków wychodzący tętniczek ponownie dzieli się na naczynia włosowate, tworząc gęstą sieć wokół zwiniętych kanalików. Zatem większość krwi w nerkach przechodzi dwa razy przez naczynia włosowate - najpierw w kłębuszkach, a następnie w kanalikach.

Krew jest przenoszona z nerek przez żyły nerkowe wpływające do żyły głównej dolnej.

PROCESY, KTÓRE UTRZYMUJĄ W DZIECI

  • ultrafiltracja płynu w kłębuszkach nerkowych;
  • reabsorpcja (reabsorpcja);
  • wydalanie z moczem.

ULTRAFILTRACJA CIECZY W NÓŻKACH

Początkowy etap powstawania moczu występuje w kłębuszkach nerkowych - ultrafiltracja z osocza krwi do kapsułki kłębuszków nerkowych wszystkich niskocząsteczkowych składników osocza krwi.

Ponadto, w procesie wydzielania kanalikowego, komórki nabłonkowe nefronu chwytają niektóre substancje z krwi i płynu międzykomórkowego i przenoszą je do światła kanalika.

W ten sposób dziennie produkuje się około 170 litrów pierwotnego moczu.

Skład pierwotnego moczu jest podobny do składu osocza krwi pozbawionego białka:

  • woda
  • sole mineralne
  • związki o niskiej masie cząsteczkowej (w tym toksyny, aminokwasy, glukoza, witaminy)
  • BRAK BIAŁEK (ilości śladowe)
  • BRAK FORMOWANYCH ELEMENTÓW KRWI

REABSORPTION (ODWRÓCONA SSANIE)

Drugi etap wiąże się z reabsorpcją do naczyń włosowatych wszystkich cennych dla organizmu substancji: wody, jonów (Na + Na +, C l - Cl–, H C O - 3 HCO3 -), aminokwasów, glukozy, witamin, białek, mikroelementów. Reabsorpcja sodu i chloru jest najbardziej znacząca pod względem ilości i zużycia energii.

Reabsorpcja zachodzi podczas przechodzenia moczu pierwotnego przez układ zwiniętych kanalików. W tym celu wychodzący tętniczek ponownie rozpada się na sieć naczyń włosowatych, otaczając kanaliki: poprzez ich cienkie ściany dochodzi do odwrotnej absorpcji substancji niezbędnych dla organizmu.

Niewielka ilość białka przefiltrowana w kłębuszkach jest ponownie wchłaniana przez komórki proksymalne. Wydalanie białek w moczu w normie wynosi nie więcej niż 20 - 75 mg na dobę, a przy chorobie nerek może wzrosnąć do 50 g dziennie. Wzrost wydalania białka z moczem (białkomocz) może być spowodowany upośledzoną reabsorpcją lub zwiększoną filtracją.

W wyniku filtracji, reabsorpcji i wydzielania ze 180 litrów pierwotnego moczu pozostaje tylko 1,5 litra stężonego roztworu „odpadów” - mocz wtórny.

Skład moczu wtórnego:

  • woda
  • sól
  • toksyny
  • produkty metaboliczne (w tym pozostałości leków)

WYKRYWANIE SUBSTANCJI

Wtórny mocz przez rurki zbierające wchodzi do miednicy nerkowej.

Przeciętnie człowiek wytwarza około 1,5 litra moczu dziennie.

Z moczu moczu przez moczowody wchodzi do pęcherza moczowego.

Pojemność pęcherza średnio 600 ml.

Zazwyczaj zawartość pęcherza jest sterylna.

Ściana pęcherza ma warstwę mięśniową, która poprzez kurczenie się powoduje oddawanie moczu.

Oddawanie moczu jest arbitralnym (kontrolowanym przez świadomość) działaniem odruchowym wywoływanym przez receptory napięcia w ścianie pęcherza, które wysyłają do mózgu sygnał, że pęcherz jest pełny.

Przepływ moczu podczas wyładowania z pęcherza jest regulowany przez mięśnie zwieracza kolistego. Kiedy pęcherz zaczyna opróżniać, jego zwieracz rozluźnia się, a mięśnie ściany kurczą się, tworząc strumień moczu.

W procesie metabolizmu białek i kwasów nukleinowych powstają różne produkty metabolizmu azotu: mocznik, kwas moczowy, kreatynina itp.

W przypadku naruszenia wydalania kwasu moczowego rozwija się dna moczanowa.

Endokrynna czynność nerek

W nerkach powstaje:

  • amoniak: wydalany z moczem;
  • renina, prostaglandyny, glukoza, syntetyzowane w nerkach: wchodzą do krwi.

Amoniak wchodzi głównie do moczu. Część z nich dostaje się do krwiobiegu i jest więcej amoniaku w żyle nerkowej niż w tętnicy nerkowej.

regulacja nerek

  • Wazopresyna (= hormon antydiuretyczny (ADH) - hormon podwzgórza, który gromadzi się w przysadce mózgowej):
    zwiększa wchłanianie wody przez nerki, zwiększając w ten sposób stężenie moczu i zmniejszając jego objętość
  • Aldosteron (hormon kory nadnerczy):
    zwiększyć reabsorpcję N a + Na +

problem wzmocnienia wydzielania K ^ + $

Zadania tematyczne

A1. Podobne produkty rozkładu są usuwane przez

1) skóra i płuca

2) płuca i nerki

4) przewód pokarmowy i nerki

A2. Organy układu wydalniczego są

1) w jamie klatki piersiowej

3) poza jamami ciała

2) w jamie brzusznej

4) w jamie miednicy

A3. Cała strukturalna jednostka nerki jest

4) splątany kanalik

A4. W przypadku naruszenia procesu wydalania produktów rozpadu w ciele gromadzi się:

1) sole kwasu siarkowego

2) nadmiar białka

4) mocznik lub amoniak

A5. Funkcja naczyń włosowatych (malpighian):

1) filtracja krwi

3) absorpcja wody

2) filtracja moczu

4) filtracja limfy

A6. Świadome zatrzymanie moczu jest związane z aktywnością:

1) rdzeń przedłużony

3) rdzeń kręgowy

2) śródmózgowia

A7. Wtórny mocz różni się od pierwotnego tym, że nie ma moczu wtórnego:

A8. Pierwotny mocz powstaje z:

4) płyn tkankowy

A9. Objawem choroby nerek może być obecność w moczu

A10. Humoralną regulację aktywności nerek przeprowadza się za pomocą

B1. Wybierz objawy, aby podejrzewać chorobę nerek.

1) obecność w moczu białek

2) obecność kwasu moczowego w moczu

3) podwyższone stężenie glukozy w moczu wtórnym

4) niska liczba białych krwinek

5) zwiększona liczba białych krwinek

6) zwiększona dzienna ilość wydalanego moczu

B2 Które z poniższych dotyczy nefronu?